Bookmark and Share

ทำไมปัตตานี ล่มสลาย

ทำไมปัตตานี ล่มสลาย 

โดย...อับดลฆอนี 

“ปัตตานี” กลายเป็นรัฐที่มีผู้ปกครองเป็นมุสลิมประมาณปี 1600 มาตั้งเมืองอยู่ริมทะเลตรงปากอ่าวปัตตานี มี “ราชวงศ์ศรีวังสา” ปกครองในช่วงแรกก่อนจะถูกรัฐกลันตันเข้าตีและปกครอง แต่ภายในรัฐปัตตานีมีการแย่งชิงอำนาจและเข่นฆ่ากันรุนแรง จนในยุคสุดท้ายขาดสุลต่านปกครองยาวนานถึง 40 ปีก่อนที่จะมีกษัตริย์องค์สุดท้ายและถูกกรุงเทพมหานครตีแตก การล่มสลายของปัตตานี เป็นประเด็นที่น่าวิเคราะห์ว่าทำไมปัตตานีจึงถูกสยามตีแตกหลังจากได้ล้อมเมืองเป็นเวลา 4 เดือน 

ปัจจัยภายใน 
ในยุคสุดท้ายปัตตานี มีการแย่งชิงอำนาจจนขาดผู้ปกครองเป็นเวลา 40 ปีต้องไปเชิญชาวสวนซึ่งเป็นเชื้อสายของสุลต่านมาเป็นสุลต่านแต่ระหว่างที่ว่างเว้นสุลต่าล ผู้นำศาสนามีบทบาทสูง มีบรรดาอูลามะห์หลายคนเดินทางไปศึกษาที่มักกะห์และมาดีนะห์ และกลับมาแต่งตำราเป็นภาษายาวี จึงทำให้อิสลามมีความรุ่งเรือง การกล่าวขานว่า ระเบียงมักกะห์ มาจากยุคนั้น ในยุคนั้น สงขลาโดยสุลต่านสุไลมาน ที่อพยพหนีกองทัพโปรตุเกสมาจากชวา มาตั้งเมืองที่หัวเขาแดงได้เติบโตขึ้นมา สงขลาให้การยอมรับกรุงศรีอยุธยา ถูกใช้ให้ตีปัตตานีแต่ไม่สำเร็จ ปัตตานีได้ยกทัพมาตีสงขลาจนแตกพ่ายยับเยิน สงครามกับสงขลาที่ติดพันหลายปีทำให้ปัตตานีอ่อนแอลง 

ปัญหาจากปัจจัยภายในจึงมาจาก 
1. การแย่งชิงอำนาจภายใน เข่นฆ่ากันเอง ทำให้เกิดความอ่อนแอ เหมือนสมัยอยุธยาตอนปลาย 
2. การมีสงครามติดพันกับสงขลา ต้องสูญเสียไพร่พล ทรัพย์สินเพื่อการทำสงคราม บ้านเมืองจึงอ่อนแอลง  
3. การขาดผู้นำเป็นเวลานาน ทำให้การบริหารจัดการอาจไม่ดีเพียงพอ 
4. การที่ผู้นำศาสนามีบทบาทในการบริหารราชการแผ่นดิน ด้านหนึ่งเป็นผลดีที่ทำให้ศาสนารุ่งเรือง แต่ด้านหนึ่งการทุ่มเทด้านศาสนา ทำให้การบริหารจัดการบ้านเมืองลดลงไป 
5. มาจากปัญหาเศรษฐกิจตกต่ำ ซึ่งเชื่อมโยงกับสถานการณ์โลก 

ปัจจัยภายนอก 
ปัตตานี เป็นเมืองชายทะเลมีการติดต่อเชื่อมโยงกับต่างประเทศ ความรุ่งเรืองหรือตกต่ำทางเศรษฐกิจของปัตตานีจึงพึ่งพาต่างประเทศเป็นสำคัญ ปัตตานีเกิดและเติบโตในยุคการค้า และล่มสลายลงจากการสิ้นสุดของยุคการค้า โดยยุคการค้าเป็นยุคที่ตะวันตกออกทะเลแสวงหาอาณานิคมในยุคแรก ประมาณศตวรรษที่ 15 หลังเมื่อสเปนเอาชนะกองทัพมุสลิมและขับไล่มุสลิมจากยุโรปได้สำเร็จ สเปนและโปรตุเกสเป็น 2 ชาติแรก ที่สร้างกองเรือเดินทางไกลเพื่อแสวหาอาณานิคม สเปนได้รับอนุญาตจากสันตะปาปา ให้เดินทางไปทางตะวันตก จนค้นพบทวีปอเมริกา ส่วนโปรตุเกสได้รับอนุญาตให้เดินทางมาทางตะวันออก 

จุดประสงค์หลักของของชาติตะวันตกในการแสวงหาอาณานิคม จากการเห็นความรุ่งเรืองของอาณาจักรอิสลามในยุคนั้น จึงต้องการความรุ่งเรืองบ้าง และอีกประการหนึ่งเพื่อแสวงหาเครื่องเทศในการถนอมอาหารไว้รับประทานยามหน้าหนาว ปัตตานี ก่อตั้งประมาณศตวรรษที่ 17 ในยุคการค้า ที่การค้าเครื่องเทศมีความรุ่งเรือง โดยเฉพาะในสมัยราชินีฮิเยา ผู้นำหญิงคนแรก พระองค์ได้ปลูกไม้ดอกขายจนร่ำรวย ปัตตานีจึงเป็นเมืองท่าเมืองหนึ่งที่ฝรั่งเข้ามาทำการค้า ซื้อขายเครื่องเทศ เป็นเมืองที่มีความสำคัญ สมัยที่สมเด็จพระนเรศวรส่งกองทัพมาโจมตี ปัตตานีได้รับการช่วยเหลือจากกองเรือของโปรตุเกส 

ยุคการค้าได้สิ้นสุดลงหลังการค้นพบเครื่องจักรไอน้ำ อังกฤษได้เข้ามาเป็นมหาอำนาจแทนสเปนและโปรตุเกส รูปแบบการค้าจึงเปลี่ยนแปลงไป ปัตตานีซึ่งรุ่งเรืองมาจากการค้าขายเครื่องเทศ พริกไทย ไม้ และของป่า จึงสูญเสียรายได้ รายได้เป็นกอบเป็นกำจากการค้าขายกับฝรั่งจึงหายไป เป็นผลสำคัญต่อการพัฒนากองทัพ รวมถึงการผลิตอาวุธ แสนยานุภาพทางการทหารจึงไม่อาจสู่กับกองทัพสยามได้ 

ปัจจัยเศรษฐกิจเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง การแย่งชิงอำนาจในหลายๆ ครั้ง มักจะอ้างปัญหาเศรษฐกิจ อย่างการเปลี่ยนแปลงปกครอง 2475 เป็นปัจจัยมาจากวิกฤตเศรษฐกิจครั้งใหญ่ในสหรัฐฯ ทำให้ไทยขายข้าวไม่ได้ ส่งผลต่อระบบเศรษฐกิจจนนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงทางการเมือง ปัตตานีก็เช่นกัน เมื่อยุคการค้าเปลี่ยนไป ปัตตานีมีปัญหาภายใน จนไม่อาจพัฒนาทันการเปลี่ยนแปลงได้ ไม่สามารถสู้กับข้าศึกได้ เมื่อกรุงศรีอยุธยายกทัพมาโจมตีจึงพ่ายแพ้ในที่สุด เป็นการพ่ายแพ้ครั้งแรกของปัตตานี บ้านเมืองถูกเผาราบคาบ เมืองที่รุ่งเรืองมากว่า 200 ปีล่มสลาย ผู้คนบ้านแตกสาแหรกขาดถูกสยามจับมาเป็นเชลยในกรุงเทพฯและเติบใหญ่ในปัจจุบัน 200 ปีแห่งการล่มสลายปัตตานี ได้ซึมซับบทเรียนเหล่านี้หรือไม่ 

หมายเหตุ : จากนิตยสาร MTODAY ฉบับที่ 64 ประจำเดือนเมษายน 2560

 


 

บทความนี้ถูกอ่านไปแล้ว 455 ครั้ง
Hot News ประจำเดือน
ข่าวยอดนิยม 5 อันดับ

ฝากความคิดเห็น
ชื่อ * :
อีเมล์ * :
รหัสยืนยัน * : 54 + 5 =
ความคิดเห็น :